Paylaş
0
Elektrikli otomobiller yaygınlaştıkça birçok sürücü kendisine “Tam elektrikli bir modele mi geçmeli, yoksa hem benzinli hem elektrikli sistemi bir araya getiren plug-in hybrid otomobilleri mi tercih etmeli?” sorusunu sormaya başladı. Son yıllarda birçok üreticinin ürün gamına eklediği bu modeller, günlük kullanımda elektrikli otomobil deneyimi sunuyor. Uzun yolculuklarda benzinli motor sayesinde menzil endişesini büyük ölçüde ortadan kaldırıyor.
Plug-in hybrid modeller hakkında doğru bilinen yanlışlar da az değil. Bataryanın kısa sürede kullanılmaz hâle geldiği, bakım masraflarının çok yüksek olduğu veya sistemin birkaç yıl içinde ciddi arızalar çıkardığı yönünde birçok iddia var.
İçerikten Görseller
+1
Plug-in hybrid otomobillerin ömrünü belirleyen asıl unsur
Bir otomobilin ne kadar uzun süre kullanılacağını belirleyen tek unsur motor değil. Plug-in hybrid modellerde ise bu durum biraz daha karışık çünkü bu araçlarda içten yanmalı motor, elektrik motoru, yüksek voltajlı batarya, invertör, DC-DC dönüştürücü ve gelişmiş elektronik kontrol üniteleri aynı anda görev yapıyor. Sistemin uzun ömürlü kalması bu bileşenlerin birlikte sağlıklı çalışmasına bağlı.
Plug-in hybrid otomobillerde benzinli motor her zaman devrede değil. Günlük şehir içi kullanımın önemli kısmı elektrik motoruyla gerçekleştiği için içten yanmalı motor daha az çalışıyor. Bu durum piston, segman ve krank gibi mekanik parçaların daha düşük çalışma süresine ulaşmasını sağlıyor. Uzun süre hiç kullanılmayan benzinli motorlarda yakıtın eskimesi, yağın yaşlanması ve bazı mekanik parçaların düzenli çalışmaması gibi farklı riskler ortaya çıkabiliyor. Bu nedenle üreticiler, araç tamamen elektrik modunda kullanılsa bile belirli aralıklarla benzinli motoru otomatik olarak devreye alıyor.
Gelişmiş Batarya Yönetim Sistemi yani BMS; hücre sıcaklıklarını, şarj seviyelerini ve voltaj dengesini sürekli takip ederek bataryanın güvenli çalışma aralığında kalmasını sağlıyor. Günümüzde kullanılan plug-in hybrid modellerde bataryanın tamamı hiçbir zaman tamamen boşaltılmıyor veya yüzde 100 seviyesinde sürekli tutulmuyor. Böylece hücrelerin kimyasal yaşlanma süreci yavaşlatılıyor.
Yani plug-in hybrid otomobillerin ömrünü belirleyen en önemli unsur yalnızca batarya ya da motor değil. Düzenli bakım, doğru şarj alışkanlığı ve üreticinin önerdiği servis planına uyulması uzun yıllar sorunsuz kullanım için temel şartlar arasında yer alıyor.
Plug-in hybrid bataryalar ne kadar dayanıyor?
Plug-in hybrid otomobil satın almayı düşünenlerin en büyük endişesi yüksek voltajlı bataryanın kullanım ömrü. Çünkü birçok kişi bataryanın birkaç yıl içinde tamamen kullanılmaz hâle geleceğini düşünüyor. Bugün piyasaya çıkan plug-in hybrid modellerin büyük bölümü yüksek voltajlı bataryaları için 8 yıl veya 160 bin kilometre garanti sunuyor. Bazı markalarda bu süre daha uzun kilometrelerle desteklenebilir. Buradaki garanti süresi bataryanın tamamen arızalandığı tarihi değil, üreticinin belirli kapasite değerlerini garanti ettiği dönemi ifade ediyor.
Bataryalar zaman içerisinde doğal olarak kapasite kaybına uğruyor. Bu süreç yalnızca otomobillerde değil cep telefonlarından dizüstü bilgisayarlara kadar lityum iyon pil kullanan tüm cihazlarda görülüyor. Otomobillerde kullanılan hücreler çok daha gelişmiş sıcaklık yönetimi ve elektronik kontrol sistemleriyle desteklendiği için kapasite kaybı çok daha yavaş gerçekleşiyor.
Batarya ömrünü etkileyen en önemli faktörlerden biri sıcaklık. Sürekli yüksek sıcaklıklarda çalışan bataryalarda kimyasal yaşlanma hızlanıyor bu nedenle birçok üretici sıvı soğutmalı batarya paketleri kullanıyor. Bataryanın sık sık hızlı şarja maruz kalması da uzun vadede kapasite kaybını artırabilir. Plug-in hybrid modellerde DC hızlı şarj desteği sunan araç sayısı sınırlı olduğu için bu risk tam elektrikli otomobillere göre daha düşük seviyede.
Plug-in hybrid otomobillerde en sık görülen sorunlar
Plug-in hybrid sistemler oldukça gelişmiş bir mühendislik altyapısına sahip olsa da tamamen sorunsuz değiller. İçten yanmalı motor ile elektrik sisteminin aynı araçta bulunması bakım gerektiren parça sayısını artırıyor. Karşılaşılabilecek arızalar da tam elektrikli otomobillere göre daha fazla çeşitlilik gösterebiliyor. En sık karşılaşılan durumlardan biri batarya kapasitesinin yıllar içinde azalması. Bu durum aracın kullanılmasını engellemiyor ama yalnızca elektrikle gidilebilen menzili düşürüyor. Yüksek voltaj bataryasını soğutan sistemde meydana gelen arızalar da batarya performansını olumsuz etkileyebilir. Bazı modellerde yazılım güncellemeleri ile giderilen enerji yönetimi sorunları da görülebiliyor.
İçten yanmalı motor ise klasik bakım kalemleri ile devam ediyor. Motor yağı, filtreler, bujiler ve soğutma sistemi düzenli bakım istiyor. Araç sürekli elektrik modunda kullanılsa bile motor belirli aralıklarla çalıştığı için bu bakımlar ihmal edilmemeli. Aksi durumda yağın özelliğini kaybetmesi veya yakıt sisteminde tortu oluşması gibi problemler ortaya çıkabilir.
Plug-in hybrid modellerde karşılaşılabilecek başlıca sorunlar şunlar:
- Batarya kapasitesinin zamanla düşmesi.
- Şarj soketi veya dahili şarj ünitesinde arıza oluşması.
- Yüksek voltaj bataryasının soğutma sisteminde sorun yaşanması.
- Yazılım güncellemesi gerektiren enerji yönetimi hataları.
- 12 volt akünün zayıflaması.
- Uzun süre kullanılmayan araçlarda batarya seviyesinin kritik seviyeye düşmesi.
Bu sorunların büyük bölümü düzenli servis kontrolleriyle erken dönemde tespit edilir. Üreticilerin yayımladığı yazılım güncellemeleri de enerji yönetimi ve batarya kontrol sistemlerinin daha verimli çalışmasına katkı sağlar.
Plug-in hybrid otomobillerin bakım ve tamir masrafları yüksek mi?
Plug-in hybrid otomobiller söz konusu olduğunda en fazla tartışılan konulardan biri bakım maliyetleri. Bir tarafta elektrik motoru ve yüksek voltajlı batarya bulunurken diğer tarafta klasik benzinli motor yer aldığı için birçok kişi iki farklı sistemin bakım masraflarının birleşeceğini düşünüyor. Plug-in hybrid modeller, tamamen elektrikli otomobiller gibi düşük bakım ihtiyacına sahip değil. Geleneksel benzinli otomobiller kadar yoğun bakım gerektiren araçlar olarak da değerlendirilmiyor. Çünkü içten yanmalı motor her zaman çalışmadığından motor yağı, bujiler ve bazı mekanik parçalar daha düşük çalışma süresine ulaşıyor. Buna rağmen üreticilerin belirlediği bakım aralıklarının dışına çıkılmaması gerekiyor. Motor yağı, yağ filtresi, polen filtresi, hava filtresi ve fren hidroliği gibi temel bakım kalemleri belirli kilometrelerde yenilenmeye devam ediyor.
Rejeneratif frenleme sayesinde aracın yavaşlama sırasında elektrik üretmesi mekanik frenlerin daha az kullanılmasını sağlıyor. Fren balataları ve diskler birçok benzinli otomobile kıyasla daha uzun ömürlü oluyor. Şehir içinde yoğun kullanılan plug-in hybrid modellerde bu fark daha belirgin. Asıl maliyet kalemi ise yüksek voltaj sisteminde ortaya çıkabilecek büyük arızalar. Batarya paketi, invertör veya elektrik motoruyla ilgili ciddi bir arıza yaşandığında onarım maliyetleri klasik içten yanmalı otomobillere göre daha yüksek seviyeye çıkabiliyor.
İkinci el araç alırken yüksek voltaj bataryasının sağlık raporunu istemek de büyük avantaj sağlar. Bazı markalar yetkili servislerde batarya kapasitesini ölçebiliyor ve sistemin genel durumu hakkında ayrıntılı rapor sunuyor. Böyle bir kontrol, ileride karşılaşılabilecek yüksek maliyetli sürprizlerin önüne geçebilir.
Plug-in hybrid otomobil herkes için doğru tercih olmayabilir
Plug-in hybrid otomobiller son yıllarda büyük ilgi görüyor ancak bu teknoloji her sürücüye aynı avantajı sunmaz. Aracı nasıl kullandığınız, günlük kaç kilometre yaptığınız ve şarj imkânına sahip olup olmadığınız seçim aşamasında belirleyicidir.
Evinde veya iş yerinde düzenli şarj edebilen sürücüler, plug-in hybrid sistemden en yüksek verimi alıyor. Günlük 30 ila 70 kilometrelik şehir içi kullanımda birçok gün benzinli motor devreye girmeden yolculuk tamamlanabiliyor. Böylece yakıt tüketimi ciddi şekilde düşüyor ve elektrik motorunun sessiz sürüş karakteri günlük kullanımı daha konforlu hâle getiriyor.
Buna karşılık aracı neredeyse hiç şarj etmeyen sürücüler için tablo değişiyor. Bu durumda plug-in hybrid otomobil, ağır batarya paketi taşıyan sıradan bir benzinli otomobil gibi davranıyor. Fazladan taşınan batarya ağırlığı yakıt tüketimini artırabiliyor ve sistemin sunduğu ekonomik avantaj büyük ölçüde ortadan kalkar. Doğru kullanıldığında plug-in hybrid otomobiller hem düşük yakıt tüketimi hem de uzun yol esnekliğiyle başarılı bir alternatif. Satın alma kararını vermeden önce kullanım alışkanlıklarınızı gözden geçirmek ve aracın bakım geçmişini ayrıntılı şekilde incelemek gerekir. Peki siz plug-in hybrid otomobiller hakkında ne düşünüyorsunuz? Bu teknoloji günlük kullanım için gerçekten mantıklı mı, yoksa tamamen elektrikli otomobiller daha iyi bir tercih mi?
